آیین نامه کار زندانیان، با اولویت حرفه آموزی، موضوع بند ب ماده 190 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
آییننامه
کار زندانیان، با اولویت حرفهآموزی، موضوع بند ب ماده 190 قانون برنامه سوم توسعه
اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران
1379.11.26 - 56898 . ت24002 ه -1379.12.10 - 646
شماره: .56898ت24002 هـ
تاریخ: 1379.12.10
وزارت دادگستری - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1379.11.26 بنا به پیشنهاد وزارت دادگستری، موضوع نامه
شماره 319.1609- 105.7198 مورخ 1379.10.18سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به
استناد بند (ب) ماده (190) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب 1379ـ، آییننامه کار زندانیان، با اولویت حرفه آموزی،
موضوع بند یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه کار زندانیان، با اولویت حرفه آموزی، موضوع بند (ب) ماده(190) قانون
برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامیایران
ماده 1- تعاریف : اصطلاحات مندرج در این آییننامه، با مفاهیم زیر به کار رفته
اند:
الف - سازمان: سازمان زندانها و اقدامات تأمین ی و تربیتی کشور میباشد.
ب - آییننامه سازمان: آییننامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندانها و
اقدامات تأمین ی و تربیتی ـ مصوب 1372 ـ کشور میباشد.
ج - کارگاههای تحت پوشش سازمان و یا کارگاههای محل حرفه آموزی زندانیان: مؤسسات
صنعتی، کشاورزی، خدماتی و نظایر آن میباشند که وابستهبه سازمان بوده و با
امکانات لازم از طریق سرمایهگذاری بخش دولتی و خصوصی و یا تعاونی، برای کارآموزی
و اشتغال به کار زندانیان در داخل یاخارج از زندانها تأسیس شده و یا میشوند.
د - زندانیان کار آموز: به زندانیانی گفته میشود که برای کسب مهارتهای فنی در
دورههای آموزش فنی و حرفهای شرکت مینمایند.
هـ - زندانیان شاغل: به زندانیانی اطلاق میشود که به طور داوطلب در کارگاههای
موضوع این آییننامه حسب نظر شورای طبقه بندی زندانیان،موضوع ماده (73) و بند (ب)
ماده (74) آییننامه سازمان و مقررات مربوط مشغول به کار میباشند. بدیهی است کار
در زندان به هیچوجه الزامی نیست.
و - دورههای آموزش فنی و حرفه ای: به دورههایی اطلاق میشود که به منظور آموزش
مهارت فنی و حرفهآموزی زندانیان کارآموز برقرار میگردد.
ز - دستمزد : وجوهی است که حسب مقررات مربوط سازمان تعیین و به زندانیان شاغل
پرداخت میگردد.
ماده 2- برنامه دورههای حرفه آموزی با توجه به نیازها و امکانات موجود و
قابلیتهای استان و لحاظ علاقهمندی و ذوق زندانیان در هر استان تهیهو پس از
تصویب معاونت خودکفایی، اشتغال و حرفه آموزی سازمان با همکاری سازمان آموزش فنی و
حرفه ای کشور، سازمان صنایع دستی ایران وسایر وزارتخانهها و سازمانهای مربوط،
به اجرا در خواهد آمد.
تبصره - سازمان به منظور تدریس در دورههای آموزش فنی و حرفه ای، حتی الامکان از
مربیان واجد شرایط معرفی شده از سوی دستگاههایاجرایی ذی ربط استفاده خواهد کرد.
ماده 3- زندانیان داوطلب پس از انجام آزمایشهای لازم و تشخیص استعداد و ذوق و
تخصص آنها، حسب نظر شورای طبقه بندی زندانیان،متناسب با امکانات و ظرفیتهای
موجود جهت شرکت در دورههای حرفهآموزی و اشتغال به کار در کارگاههای تحت پوشش
سازمان انتخاب میگردند.
ماده 4- کلیه هزینههای برگزاری دورههای آموزشی، از قبیل تجهیزات و ابزار و مواد
مصرفی مورد نیاز، حقالزحمه مربیان و سایر هزینههای مرتبط درحد وظایف قانونی
سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور برای سایر اقشار جامعه، از سوی آن سازمان تأمین
میگردد. در صورتی که امکانات وظرفیتهای فنی سازمان آموزش فنی و حرفه ای پاسخگوی
نیاز حرفه آموزی زندانیان نباشد، سازمان امکانات لازم را تأمین خواهد نمود.
ماده 5 - سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور در پایان هر دوره حرفه آموزی از
زندانیان آموزش دیده مطابق با استانداردهای ملی آزمون به عملآورده و به کسانی که
موفق به کسب نمره قبولی گردند، گواهینامه مهارت فنی و حرفه ای، بدون اشاره به
زندانی بودن آنان با انجام تشریفات خاص کهجنبه تشویق و بازگشت به یک زندگی سالم و
شرافتمندانه داشته باشد، اعطا مینماید.
تبصره - زندانیان دارای مهارت و تخصص که فاقد گواهینامه مهارت فنی و حرفه ای
میباشند میتوانند با معرفی مسؤول اشتغال حرفه آموزی زنداندر آزمونهایی که در
پایان دورههای آموزشی و یا به طور جداگانه برگزار میگردد شرکت نمایند و در صورت
کسب حد نصاب لازم از مزایا و امتیازاتمقرر در این ماده بهره مند شوند.
ماده 6 - نحوه اعزام زندانیان شاغل و کارآموز به کارگاههای تحت پوشش سازمان و
همچنین نحوه اداره کارگاههای مزبور مطابق مقررات فصل پنجمآییننامه سازمان خواهد
بود.
تبصره 1 - زندانیان شاغل و کارآموز در طول مدت اشتغال به کار و کارآموزی فقط تابع
مقررات این آییننامه و سایر آییننامههای مربوط به سازمانبوده و موظفند علاوه
بر حسن انجام کار و رعایت موازین اخلاقی و شؤونات اسلامی، مقررات مربوط به امور
زندان، کارگاههای تحت پوشش سازمان،دورههای کارآموزی را رعایت نمایند.
تبصره 2 - مسؤولان مربوط در مؤسسات محل کار در هر مقطع میتوانند از ادامه
کارآموزی و اشتغال به کار آن دسته از زندانیانی که رعایت مقرراتو ضوابط را
نمینمایند، ممانعت به عمل آورده و مراتب را حسب مورد به مراجع ذی صلاح در زندان
گزارش نمایند.
ماده 7 - میزان دستمزد زندانیان شاغل و چگونگی پرداخت آن وفق مقررات فصل پنجم
آییننامه سازمان به تناسب درجه مهارت و کاردانی هر یک ازآنان و میزان و نوع کاری
که انجام میدهند تعیین میگردد.
ماده 8 - ساعات کار زندانیان شاغل هشت ساعت در روز میباشد. در صورت تمایل زندانی
با موافقت مرکز مربوط تا سقف چهار ساعت دیگر نیزقابل افزایش میباشد.
تبصره 1- زندانیان شاغل میتوانند در اوقات فراغت خود مطابق مقررات فصل پنجم
آییننامه سازمان به کارهای هنری بپردازند.
تبصره 2 - اشتغال به کار زندانیان در ایام تعطیلات رسمی کشور، در مقابل پرداخت
چهل درصد (40%) اضافه بر مزد روزانه انجام میگیرد.
ماده 9 - سازمان موظف است در جهت رعایت نکات ایمنی کار از سوی زندانیان شاغل و
کارآموز و مسؤولان مربوط، ترتیبات لازم برای توجیه وآشناسازی زندانیان شاغل و
کارآموز نسبت به مقررات بهداشت حرفه ای و حفاظت و ایمنی کار را فراهم نماید.
تبصره - مسؤولان کارگاهها و مؤسسات محل اشتغال به کار و حرفه آموزی زندانیان با
کارشناسان بهداشت حرفهای و ایمنی کار و همچنین بازرسانحوزه معاونت امور اشتغال،
خودکفایی و حرفه آموزی سازمان، همکاری لازم را به عمل خواهند آورد.
ماده 10 - سازمان موظف است کلیه زندانیان شاغل را بیمه حوادث ناشی از کار نماید و
حق بیمه حوادث ناشی از کار به موجب مقررات پیش بینیشده در آییننامه سازمان،
تأمین میگردد.
ماده 11 - در صورت رضایت از نحوه حضور و غیاب، اخلاق و رفتار و عملکرد، زندانیان
شاغل و کارآموز به پیشنهاد مسؤولان مربوط میتوانند ازحداکثر امتیازات پیش بینی
شده در آییننامه سازمان بهرهمند شوند.
تبصره - به منظور حضور مؤثر و سازنده زندانیان شاغل در عرصه اجتماع و حذف سوء
پیشینه از سجل کیفری آنان، سازمان وفق مقررات مذکور درآییننامه کمیسیون عفو و
بخشودگی ـ مصوب 1371 ـ اقدامات لازم را به عمل میآورد.
حسن حبیبی - معاون اول رییس جمهور
کار زندانیان، با اولویت حرفهآموزی، موضوع بند ب ماده 190 قانون برنامه سوم توسعه
اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران
1379.11.26 - 56898 . ت24002 ه -1379.12.10 - 646
شماره: .56898ت24002 هـ
تاریخ: 1379.12.10
وزارت دادگستری - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1379.11.26 بنا به پیشنهاد وزارت دادگستری، موضوع نامه
شماره 319.1609- 105.7198 مورخ 1379.10.18سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و به
استناد بند (ب) ماده (190) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب 1379ـ، آییننامه کار زندانیان، با اولویت حرفه آموزی،
موضوع بند یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه کار زندانیان، با اولویت حرفه آموزی، موضوع بند (ب) ماده(190) قانون
برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامیایران
ماده 1- تعاریف : اصطلاحات مندرج در این آییننامه، با مفاهیم زیر به کار رفته
اند:
الف - سازمان: سازمان زندانها و اقدامات تأمین ی و تربیتی کشور میباشد.
ب - آییننامه سازمان: آییننامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندانها و
اقدامات تأمین ی و تربیتی ـ مصوب 1372 ـ کشور میباشد.
ج - کارگاههای تحت پوشش سازمان و یا کارگاههای محل حرفه آموزی زندانیان: مؤسسات
صنعتی، کشاورزی، خدماتی و نظایر آن میباشند که وابستهبه سازمان بوده و با
امکانات لازم از طریق سرمایهگذاری بخش دولتی و خصوصی و یا تعاونی، برای کارآموزی
و اشتغال به کار زندانیان در داخل یاخارج از زندانها تأسیس شده و یا میشوند.
د - زندانیان کار آموز: به زندانیانی گفته میشود که برای کسب مهارتهای فنی در
دورههای آموزش فنی و حرفهای شرکت مینمایند.
هـ - زندانیان شاغل: به زندانیانی اطلاق میشود که به طور داوطلب در کارگاههای
موضوع این آییننامه حسب نظر شورای طبقه بندی زندانیان،موضوع ماده (73) و بند (ب)
ماده (74) آییننامه سازمان و مقررات مربوط مشغول به کار میباشند. بدیهی است کار
در زندان به هیچوجه الزامی نیست.
و - دورههای آموزش فنی و حرفه ای: به دورههایی اطلاق میشود که به منظور آموزش
مهارت فنی و حرفهآموزی زندانیان کارآموز برقرار میگردد.
ز - دستمزد : وجوهی است که حسب مقررات مربوط سازمان تعیین و به زندانیان شاغل
پرداخت میگردد.
ماده 2- برنامه دورههای حرفه آموزی با توجه به نیازها و امکانات موجود و
قابلیتهای استان و لحاظ علاقهمندی و ذوق زندانیان در هر استان تهیهو پس از
تصویب معاونت خودکفایی، اشتغال و حرفه آموزی سازمان با همکاری سازمان آموزش فنی و
حرفه ای کشور، سازمان صنایع دستی ایران وسایر وزارتخانهها و سازمانهای مربوط،
به اجرا در خواهد آمد.
تبصره - سازمان به منظور تدریس در دورههای آموزش فنی و حرفه ای، حتی الامکان از
مربیان واجد شرایط معرفی شده از سوی دستگاههایاجرایی ذی ربط استفاده خواهد کرد.
ماده 3- زندانیان داوطلب پس از انجام آزمایشهای لازم و تشخیص استعداد و ذوق و
تخصص آنها، حسب نظر شورای طبقه بندی زندانیان،متناسب با امکانات و ظرفیتهای
موجود جهت شرکت در دورههای حرفهآموزی و اشتغال به کار در کارگاههای تحت پوشش
سازمان انتخاب میگردند.
ماده 4- کلیه هزینههای برگزاری دورههای آموزشی، از قبیل تجهیزات و ابزار و مواد
مصرفی مورد نیاز، حقالزحمه مربیان و سایر هزینههای مرتبط درحد وظایف قانونی
سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور برای سایر اقشار جامعه، از سوی آن سازمان تأمین
میگردد. در صورتی که امکانات وظرفیتهای فنی سازمان آموزش فنی و حرفه ای پاسخگوی
نیاز حرفه آموزی زندانیان نباشد، سازمان امکانات لازم را تأمین خواهد نمود.
ماده 5 - سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور در پایان هر دوره حرفه آموزی از
زندانیان آموزش دیده مطابق با استانداردهای ملی آزمون به عملآورده و به کسانی که
موفق به کسب نمره قبولی گردند، گواهینامه مهارت فنی و حرفه ای، بدون اشاره به
زندانی بودن آنان با انجام تشریفات خاص کهجنبه تشویق و بازگشت به یک زندگی سالم و
شرافتمندانه داشته باشد، اعطا مینماید.
تبصره - زندانیان دارای مهارت و تخصص که فاقد گواهینامه مهارت فنی و حرفه ای
میباشند میتوانند با معرفی مسؤول اشتغال حرفه آموزی زنداندر آزمونهایی که در
پایان دورههای آموزشی و یا به طور جداگانه برگزار میگردد شرکت نمایند و در صورت
کسب حد نصاب لازم از مزایا و امتیازاتمقرر در این ماده بهره مند شوند.
ماده 6 - نحوه اعزام زندانیان شاغل و کارآموز به کارگاههای تحت پوشش سازمان و
همچنین نحوه اداره کارگاههای مزبور مطابق مقررات فصل پنجمآییننامه سازمان خواهد
بود.
تبصره 1 - زندانیان شاغل و کارآموز در طول مدت اشتغال به کار و کارآموزی فقط تابع
مقررات این آییننامه و سایر آییننامههای مربوط به سازمانبوده و موظفند علاوه
بر حسن انجام کار و رعایت موازین اخلاقی و شؤونات اسلامی، مقررات مربوط به امور
زندان، کارگاههای تحت پوشش سازمان،دورههای کارآموزی را رعایت نمایند.
تبصره 2 - مسؤولان مربوط در مؤسسات محل کار در هر مقطع میتوانند از ادامه
کارآموزی و اشتغال به کار آن دسته از زندانیانی که رعایت مقرراتو ضوابط را
نمینمایند، ممانعت به عمل آورده و مراتب را حسب مورد به مراجع ذی صلاح در زندان
گزارش نمایند.
ماده 7 - میزان دستمزد زندانیان شاغل و چگونگی پرداخت آن وفق مقررات فصل پنجم
آییننامه سازمان به تناسب درجه مهارت و کاردانی هر یک ازآنان و میزان و نوع کاری
که انجام میدهند تعیین میگردد.
ماده 8 - ساعات کار زندانیان شاغل هشت ساعت در روز میباشد. در صورت تمایل زندانی
با موافقت مرکز مربوط تا سقف چهار ساعت دیگر نیزقابل افزایش میباشد.
تبصره 1- زندانیان شاغل میتوانند در اوقات فراغت خود مطابق مقررات فصل پنجم
آییننامه سازمان به کارهای هنری بپردازند.
تبصره 2 - اشتغال به کار زندانیان در ایام تعطیلات رسمی کشور، در مقابل پرداخت
چهل درصد (40%) اضافه بر مزد روزانه انجام میگیرد.
ماده 9 - سازمان موظف است در جهت رعایت نکات ایمنی کار از سوی زندانیان شاغل و
کارآموز و مسؤولان مربوط، ترتیبات لازم برای توجیه وآشناسازی زندانیان شاغل و
کارآموز نسبت به مقررات بهداشت حرفه ای و حفاظت و ایمنی کار را فراهم نماید.
تبصره - مسؤولان کارگاهها و مؤسسات محل اشتغال به کار و حرفه آموزی زندانیان با
کارشناسان بهداشت حرفهای و ایمنی کار و همچنین بازرسانحوزه معاونت امور اشتغال،
خودکفایی و حرفه آموزی سازمان، همکاری لازم را به عمل خواهند آورد.
ماده 10 - سازمان موظف است کلیه زندانیان شاغل را بیمه حوادث ناشی از کار نماید و
حق بیمه حوادث ناشی از کار به موجب مقررات پیش بینیشده در آییننامه سازمان،
تأمین میگردد.
ماده 11 - در صورت رضایت از نحوه حضور و غیاب، اخلاق و رفتار و عملکرد، زندانیان
شاغل و کارآموز به پیشنهاد مسؤولان مربوط میتوانند ازحداکثر امتیازات پیش بینی
شده در آییننامه سازمان بهرهمند شوند.
تبصره - به منظور حضور مؤثر و سازنده زندانیان شاغل در عرصه اجتماع و حذف سوء
پیشینه از سجل کیفری آنان، سازمان وفق مقررات مذکور درآییننامه کمیسیون عفو و
بخشودگی ـ مصوب 1371 ـ اقدامات لازم را به عمل میآورد.
حسن حبیبی - معاون اول رییس جمهور