آیین نامه اجرایی بند ( الف) ماده (104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
آییننامه اجرایی بند (الف) ماده
(104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
1380.04.24 - 838
نقل از شماره 16452-1380.6.3 روزنامه رسمی
شماره 24096 . ت 24120 هـ 1380.5.22
وزارت جهاد کشاورزی- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح- وزارت نفت- وزارت نیرو-
سازمان حفاظت محیط زیست- سازمان مدیریت وبرنامهریزی کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1380.4.24 بنا به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست
و وزارت جهاد کشاورزی، موضوع نامه شماره319.1642-105.8098 مورخ 1379.11.12 سازمان
مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم
توسعهاقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1379 - آییننامه
اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه اجرایی بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی
و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
ماده 1 - در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مربوط به کار رفته است:
الف - منابع طبیعی: آب و خاک و منابع تجدید شونده از قبیل جنگل مرتع، آبزیان و
جانوران وحشی.
ب - بهره برداری: هر نوع استفاده از منابع طبیعی
ج - توان بالقوه: حد نهایی تولید منابع طبیعی که در مناسبترین شرایط اکولوژیکی،
حفاظتی و بهره برداری صحیح حاصل میگردد و بر اساسمطالعات علمی قابل برآورد است.
د - بهره برداری پایدار: نوعی بهره برداری است که منجر به کاهش توان بالقوه منابع
طبیعی در آینده نشود.
هـ - مشارکت مردم: شرکت کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی، گروههای ذینفع و سازمانهای
غیر دولتی، متناسب با میزان تأثیر و سهم آنها در حفاظت وبهرهبرداری پایدار از
منابع طبیعی در کلیه مراحل برنامهریزی، تصمیمگیری، اجرا و نظارت بر طرحها و
فعالیتهای مرتبط با منابع طبیعی.
ماده 2 - در اجرای بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،
اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران- مصوب 1379 - الزاماتزیر باید رعایت شوند:
الف - بهرهبرداری و یا فعالیت در عرصههای مناع طبیعی نیازمند تدوین و تصویب
طرحها توسط دستگاههای اجرایی یا مراجع ذیربط خواهد بود.
ب - در بهره برداری از منابع رعایت اصول فنی حفظ آب و خاک و به حداقل رسانیدن
ضایعات زیست محیطی الزامی است.
ج - به منظور حفظ عرصههای جنگلی و مناطق تحت حفاظت محیط زیست، وزارت دفاع و
پشتیبانی نیروهای مسلح هماهنگی لازم را با نیروهایمسلح در تعیین محل رزمایشها به
عمل میآورد.
د- هر گونه بهره برداری از ذخایر آبزیان در آبهای داخلی و دریاها، منوط به رعایت
موازین فنی بنابر تشخیص دستگاه ذیربط میباشد.
هـ - وزارت جهاد کشاورزی موظف است به منظور برقراری تعادل دام و مرتع، با رعایت
ظرفیت مجاز مراتع و ضمن خروج تدریجی دام مازاد و اجرایمدیریت پایدار مراتع، ضوابط
و برنامه لازم را تهیه و با همکاری دستگاههای ذیربط به اجرا گذارد.
و - کشت در دیمزارهای شیب دار کم بازده باید محدود به گیاهان علوفهای چند ساله،
توسعه باغها و یا احیای پوشش گیاهی طبیعی باشد. وزارت جهادکشاورزی موظف است
سیاستهای اجرایی لازم را در این خصوص تدوین و به مورد اجرا گذارد.
ز- به منظور جلوگیری از استفاده از گونههای مرتعی و جنگلی برای سوخت،
وزارتخانههای نفت و نیرو با همکاری وزارت جهاد کشاورزی اقدام لازمدر مورد تأمین
مناسب انرژی از سایر منابع را به عمل آورند.
ح - تهیه طرحهای جامع با هدف اقتصادی نمودن و افزایش بهرهوری واحدهای بهره برداری
از مراتع و ساماندهی بهره برداران توسط وزارت جهادکشاورزی الزامی است.
ط - مجریان طرحهای تولیدی و خدماتی که واگذاری اراضی به آنها منتج به صدور سند
قطعی میشود، موظفند حداقل بیست و پنج درصد(25%) ازعرصه پیشبینی شده در طرح را
به فضای سبز اختصاص دهند.
ی - حفاظت و حمایت از گیاهان و جانوران در معرض تهدید نسل و انقراض بر اساس ضوابط
و دستورالعملهای مصوب شورای عالی حفاظت محیطزیست الزامی است.
ک - تسریع در اجرای طرحهای آبخیزداری با اولویت دادن با احیای پوشش گیاهی به ویژه
در حوزههایی که بحرانی شناخته شدهاند، از جمله حوزههایآبخیز سدها، الزامی است.
ل - به منظور حفظ پایداری محیط زیست، اولویت دادن به اجرای طرحهای مبارزه غیر
شیمیایی به ویژه مبارزه بیولوژیک با آفات و بیماریهای گیاهیمورد تاکید است.
م - در زراعتهای کشت زیر پلاستیک، جایگزینی تدریجی پوششهای مناسب به جای پوشش
پلاستیک، که مخرب محیط زیست میباشد، الزامیاست.
ماده 3 - دستگاههای اجرایی ذی ربط موظفند در اجرای طرح خروج دام از جنگلهای شمال
و ساماندهی جنگل نشینان پراکنده با وزارت جهادکشاورزی همکاری نمایند.
ماده 4 - کلیه دستگاههای ذیربط موظفند زمینههای لازم را برای مشارکت دادن مردم
در تهیه و اجرای طرحهای حفاظت، احیاء توسعه و بهرهبرداریپایدار از منابع طبیعی
کشور فراهم نمایند.
ماده 5 - معرفی و وارد کردن گونههای گیاهی و جانوری غیربومی به محیطهای طبیعی،
بدون کسب مجوزهای لازم از دستگاههای ذیربط، ممنوع است.
ماده 6 - دستگاههای ذی ربط مکلفند دستورالعملهای لازم برای اعمال ضوابط زیست
محیطی مذکور حداکثر ظرف شش ماه پس از تصویب اینآییننامه تهیه و عنداللزوم به
تصویب مرجع ذیربط برسانند و یک نسخه از دستورالعمل یاد شده را به سازمان حفاظت
محیط زیست ارسال نمایند.
ماده 8 - دستگاههای اجرایی و مشاوران ذیربط با رعایت مفاد این آییننامه موظفند
هزینههای مربوط به اجرای این آییننامه را در قراردادهای مربوطپیشبینی و در
بودجه سالانه منظور نمایند.
نظارت بر حسن اجرای این آییننامه و ضوابط ارسالی دستگاهها بر عهده سازمان حفاظت
محیط زیست خواهد بود.
معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبی
(104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
1380.04.24 - 838
نقل از شماره 16452-1380.6.3 روزنامه رسمی
شماره 24096 . ت 24120 هـ 1380.5.22
وزارت جهاد کشاورزی- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح- وزارت نفت- وزارت نیرو-
سازمان حفاظت محیط زیست- سازمان مدیریت وبرنامهریزی کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1380.4.24 بنا به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست
و وزارت جهاد کشاورزی، موضوع نامه شماره319.1642-105.8098 مورخ 1379.11.12 سازمان
مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم
توسعهاقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1379 - آییننامه
اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه اجرایی بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی
و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
ماده 1 - در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مربوط به کار رفته است:
الف - منابع طبیعی: آب و خاک و منابع تجدید شونده از قبیل جنگل مرتع، آبزیان و
جانوران وحشی.
ب - بهره برداری: هر نوع استفاده از منابع طبیعی
ج - توان بالقوه: حد نهایی تولید منابع طبیعی که در مناسبترین شرایط اکولوژیکی،
حفاظتی و بهره برداری صحیح حاصل میگردد و بر اساسمطالعات علمی قابل برآورد است.
د - بهره برداری پایدار: نوعی بهره برداری است که منجر به کاهش توان بالقوه منابع
طبیعی در آینده نشود.
هـ - مشارکت مردم: شرکت کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی، گروههای ذینفع و سازمانهای
غیر دولتی، متناسب با میزان تأثیر و سهم آنها در حفاظت وبهرهبرداری پایدار از
منابع طبیعی در کلیه مراحل برنامهریزی، تصمیمگیری، اجرا و نظارت بر طرحها و
فعالیتهای مرتبط با منابع طبیعی.
ماده 2 - در اجرای بند (الف) ماده (104) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،
اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران- مصوب 1379 - الزاماتزیر باید رعایت شوند:
الف - بهرهبرداری و یا فعالیت در عرصههای مناع طبیعی نیازمند تدوین و تصویب
طرحها توسط دستگاههای اجرایی یا مراجع ذیربط خواهد بود.
ب - در بهره برداری از منابع رعایت اصول فنی حفظ آب و خاک و به حداقل رسانیدن
ضایعات زیست محیطی الزامی است.
ج - به منظور حفظ عرصههای جنگلی و مناطق تحت حفاظت محیط زیست، وزارت دفاع و
پشتیبانی نیروهای مسلح هماهنگی لازم را با نیروهایمسلح در تعیین محل رزمایشها به
عمل میآورد.
د- هر گونه بهره برداری از ذخایر آبزیان در آبهای داخلی و دریاها، منوط به رعایت
موازین فنی بنابر تشخیص دستگاه ذیربط میباشد.
هـ - وزارت جهاد کشاورزی موظف است به منظور برقراری تعادل دام و مرتع، با رعایت
ظرفیت مجاز مراتع و ضمن خروج تدریجی دام مازاد و اجرایمدیریت پایدار مراتع، ضوابط
و برنامه لازم را تهیه و با همکاری دستگاههای ذیربط به اجرا گذارد.
و - کشت در دیمزارهای شیب دار کم بازده باید محدود به گیاهان علوفهای چند ساله،
توسعه باغها و یا احیای پوشش گیاهی طبیعی باشد. وزارت جهادکشاورزی موظف است
سیاستهای اجرایی لازم را در این خصوص تدوین و به مورد اجرا گذارد.
ز- به منظور جلوگیری از استفاده از گونههای مرتعی و جنگلی برای سوخت،
وزارتخانههای نفت و نیرو با همکاری وزارت جهاد کشاورزی اقدام لازمدر مورد تأمین
مناسب انرژی از سایر منابع را به عمل آورند.
ح - تهیه طرحهای جامع با هدف اقتصادی نمودن و افزایش بهرهوری واحدهای بهره برداری
از مراتع و ساماندهی بهره برداران توسط وزارت جهادکشاورزی الزامی است.
ط - مجریان طرحهای تولیدی و خدماتی که واگذاری اراضی به آنها منتج به صدور سند
قطعی میشود، موظفند حداقل بیست و پنج درصد(25%) ازعرصه پیشبینی شده در طرح را
به فضای سبز اختصاص دهند.
ی - حفاظت و حمایت از گیاهان و جانوران در معرض تهدید نسل و انقراض بر اساس ضوابط
و دستورالعملهای مصوب شورای عالی حفاظت محیطزیست الزامی است.
ک - تسریع در اجرای طرحهای آبخیزداری با اولویت دادن با احیای پوشش گیاهی به ویژه
در حوزههایی که بحرانی شناخته شدهاند، از جمله حوزههایآبخیز سدها، الزامی است.
ل - به منظور حفظ پایداری محیط زیست، اولویت دادن به اجرای طرحهای مبارزه غیر
شیمیایی به ویژه مبارزه بیولوژیک با آفات و بیماریهای گیاهیمورد تاکید است.
م - در زراعتهای کشت زیر پلاستیک، جایگزینی تدریجی پوششهای مناسب به جای پوشش
پلاستیک، که مخرب محیط زیست میباشد، الزامیاست.
ماده 3 - دستگاههای اجرایی ذی ربط موظفند در اجرای طرح خروج دام از جنگلهای شمال
و ساماندهی جنگل نشینان پراکنده با وزارت جهادکشاورزی همکاری نمایند.
ماده 4 - کلیه دستگاههای ذیربط موظفند زمینههای لازم را برای مشارکت دادن مردم
در تهیه و اجرای طرحهای حفاظت، احیاء توسعه و بهرهبرداریپایدار از منابع طبیعی
کشور فراهم نمایند.
ماده 5 - معرفی و وارد کردن گونههای گیاهی و جانوری غیربومی به محیطهای طبیعی،
بدون کسب مجوزهای لازم از دستگاههای ذیربط، ممنوع است.
ماده 6 - دستگاههای ذی ربط مکلفند دستورالعملهای لازم برای اعمال ضوابط زیست
محیطی مذکور حداکثر ظرف شش ماه پس از تصویب اینآییننامه تهیه و عنداللزوم به
تصویب مرجع ذیربط برسانند و یک نسخه از دستورالعمل یاد شده را به سازمان حفاظت
محیط زیست ارسال نمایند.
ماده 8 - دستگاههای اجرایی و مشاوران ذیربط با رعایت مفاد این آییننامه موظفند
هزینههای مربوط به اجرای این آییننامه را در قراردادهای مربوطپیشبینی و در
بودجه سالانه منظور نمایند.
نظارت بر حسن اجرای این آییننامه و ضوابط ارسالی دستگاهها بر عهده سازمان حفاظت
محیط زیست خواهد بود.
معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبی