اصلاح آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه
اصلاح آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه
1380.08.02 - 1307
نقل از شماره 16525-1380.08.30 روزنامه رسمی
شماره .37127ت22905هـ 1380.08.13
اصلاح آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت جهاد کشاورزی
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1380.08.02 بنا به پیشنهاد شماره 6861 مورخ 1379.2.24
معاونت حقوقی و امور مجلس رییس جمهور و به استناداصل یکصد و سی و هشتم قانون
اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود:
آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه (موضوع
تصویب نامههای شماره .1146ت12784هـ مورخ 1374.02.06 و.44089ت15320هـ مورخ
1375.06.12) به شرح زیر اصلاح میگردد:
1- ماده (2) آییننامه یاد شده به شرح زیر اصلاح میشود:
ماده 2- ادارات اوقاف و امور خیریه و متولیان موقوفات مکلفند با توجه به سوابق
ثبتی، موقوفات عامهای را که به فروش رسیده یا به صورتی بهملکیت اشخاص درآمده
است، صورت برداری و همراه با مستندات و دلایل به سازمان اوقاف و امور خیریه ارسال
نمایند. سازمان اوقاف ضمن مطلعنمودن متصرف یا متصرفین این موقوفات که با انتخاب
وزیر نظر نماینده ولی فقیه در سازمان یاد شده تشکیل میشود ارجاع میکند، کمیسیون
مذکورنظر خود را در مورد جواز شرعی فروش یا تبدیل رقبات، با توجه به اسناد و
مدارک ارایه شده اداره اوقاف و متولی ذی ربط و همچنین اشخاص ذی نفعدر موقوفه
اعلام مینماید. در صورتی که تبدیل و فروش رقبه موقوفه به نظر کمیسیون با مجوز
شرعی انجام شده باشد معامله تأیید میشود و در غیراین صورت نظر نماینده ولی فقیه
و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه دایر بر بطلان سند فروش یا تبدیل موقوفه
همزمان به سازمان ثبت اسناد واملاک کشور و متصرف یا متصرفین به بطلان سند در
سوابق ثبتی و دفاتر مربوط ثبت و صدور سند جدید به نام موقوفه اقدام خواهند نمود.
در هرصورت این تصمیم قابل اعتراض در مراجع صالح قضایی خواهد بود.
2- در ماده (3) آییننامه عبارت «ظرف سی (30) روز از تاریخ ابلاغ نظریه اوقاف» به
«ظرف سی (30) روز از تاریخ رؤیت نامه اوقاف» اصلاح میشود.
3- تبصرهای به شرح زیر به ماده (3) آییننامه الحاق میشود:
تبصره - در مواردی که در اجرای این قانون از زارعان صاحب نسق خلع ید میگردد در
صورت تقاضای زارعان، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ازاراضی مستعد کشاورزی موجود در
منطقه و در صورت نبودن اراضی قابل واگذاری در منطقه، از اراضی سایر مناطق، با
رعایت قوانین و مقررات جارینسبت به واگذاری اراضی به آنان با رعایت اولویت اقدام
نمایند.
4- بند (ب) ماده (5) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود:
ب - هرگاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زارعان مربوط
واگذار شده باشد، برای ابطال اسناد یا تأیید فروش آن به همانترتیبی که در ماده
(2) اصلاحی این آییننامه آمده است عمل خواهد شد.
5- ماده (6) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود.
ماده 6- پس از انجام موارد مندرج در بندهای (الف) و (ب) ماده (5)، ادارات اوقاف
نسبت به موقوفات تصرف شده و متولیان نسبت به موقوفات تحتتولید خود مطابق مفاد این
آییننامه با متصرفان و زارعان، سند اجاره تنظیم مینمایند. مبلغ اجاره بها متناسب
با مورد اجاره و با رعایت ارزش حقوقاکتسابی متصرفان و زارعان طبق نظر کارشناس
رسمی یا خبره محلی تعیین میشود.
6- تبصره (4) ماده (6) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود:
تبصره 4- در صورتی که موقوفات مزروعی موضوع این آییننامه در محدوده خدمات شهری
قرار گرفته و کاربری زراعی آن تغییر یافته یا قابل تغییر باشدقبل از هرگونه اقدام
در مورد تفکیک و واگذاری آن اراضی باید حقوق مکتسبه زارعان صاحب نسق با نظر
کارشناس مرضی الطرفین و یا کارشناسانمنتخب ادارات اوقاف و یا متولیان (حسب مورد)
و زارع صاحب نسق به وسیله ادارات اوقاف و امور خیریه و یا متولیان شناسایی و به
نحو مناسبیتأمین و تأدیه گردد. در صورت عدم توافق و تراضی در شناسایی و تقویم
حقوق مکتسبه، به درخواست هر یک از طرفین، موضوع توسط مراجع قضاییذی صلاح مورد
رسیدگی قرار گرفته و حقوق مکتسبه زارعان برابر نظر دادگاه پرداخت میشود.
ادارات اوقاف و متولیان مکلفند در واگذاری اراضی تغییر کاربری داده شده، در صورت
تقاضای زارع صاحب به هر یک از افراد صاحب نسق برای اجارهیک قطعه از حداقل تفکیکی
از همان اراضی اولویت قائل شوند.
7- متن زیر بعنوان تبصرههای (4) و (5) به ماده (7) آییننامه الحاق میشود:
تبصره 4- به منظور ترویج فرهنگ احیاء و بهره وری از موقوفات و تشویق زارعان به
ادامه کشت و زرع بر روی اراضی موقوفه و تسهیل عملیات زراعیآنان، بانکها و سایر
مؤسسات مالی - اعتباری، با رعایت مقررات مربوط ترتیبی اتخاذ نمایند تا تسهیلات
مالی لازم به زارعان صاحب نسق موقوفاعطاء گردد. به نحوی که اعطای تسهیلات بانکی
به این زارعان بدون توثیق و ترهین عرصه و صرفاً با استفاده از سند اعیانی، اخذ
سفته، تضمینهایزنجیرهای زارعان از یکدیگر و یا توثیق منافع واگذار شده از طریق
اجاره و حقوق مکتسبه مترتب بر آن امکانپذیر باشد.
در مواردی که بانکها بابت تسهیلات اعطایی به زارعان با توثیق سند اعیانی و حقوق
مکتسبه نظر به تأمین مطالبات لاوصول خود از محل منفعتاعیانی و حقوق مکتسبه مرتبط
با اراضی موقوفه داشته باشند، ادارات اوقاف و متولیان، بانکها و مؤسسات اعتباری یا
اشخاصی که توسط آنان معرفیمیشوند را در اسناد اجاره جایگزین زارع بدهکار
مینمایند.
تبصره 5- به منظور رفاه زارعان صاحب نسق و فراهم نمودن زمینه فعالیت بیشتر در
اراضی موقوفه، ادارات اوقاف و امور خیریه و متولیان حسب مورد،مدت اجاره زارعان را
در سال معین مینمایند و در ضمن عقد اجاره شرط نمایند که در پایان مدت مزبور عقد
اجاره با زارع مزبور و یا قائم مقام قانونیوی براساس اجاره بهایی که با نظر
کارشناس رسمی و یا خبره محلی با در نظر گرفتن حقوق مکتسبه زارع تعیین میگردد،
تجدید خواهد شد. در مواردخاص آنگاه که مصلحت وقف یا شرایط خاص دیگر اقتضا نکند
افزایش مدت اجاره موقوفه برای بیش از ده سال با جلب نظر ریاست سازمان اوقاف وامور
خیریه امکانپذیر میباشد.
8- ماده (8) آییننامه و تبصره آن به شرح زیر اصلاح میگردد:
ماده 8- احداث هر گونه اعیانی و باغ در اراضی نسق زارعان موقوفه توسط این زارعان
با اخذ مجوز از سایر مراجع قانونی ذی ربط و بدون پرداختپذیره مجاز میباشد.
مستأجرین میتوانند نسبت به ثبت اعیانهایی مستحدث از طریق ادارات ثبت اسناد و
املاک اقدام نمایند و سند مالکیت دریافتدارند. ایجاد، توثیق و ترهین اینگونه
اعیانها مجاز بوده و نیاز به اعلام موافقت جداگانه ادارات اوقاف و امور خیریه و یا
متولیان ندارد.
معاون اول رییس جمهور - محمدرضا عارف
1380.08.02 - 1307
نقل از شماره 16525-1380.08.30 روزنامه رسمی
شماره .37127ت22905هـ 1380.08.13
اصلاح آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت جهاد کشاورزی
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1380.08.02 بنا به پیشنهاد شماره 6861 مورخ 1379.2.24
معاونت حقوقی و امور مجلس رییس جمهور و به استناداصل یکصد و سی و هشتم قانون
اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود:
آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه (موضوع
تصویب نامههای شماره .1146ت12784هـ مورخ 1374.02.06 و.44089ت15320هـ مورخ
1375.06.12) به شرح زیر اصلاح میگردد:
1- ماده (2) آییننامه یاد شده به شرح زیر اصلاح میشود:
ماده 2- ادارات اوقاف و امور خیریه و متولیان موقوفات مکلفند با توجه به سوابق
ثبتی، موقوفات عامهای را که به فروش رسیده یا به صورتی بهملکیت اشخاص درآمده
است، صورت برداری و همراه با مستندات و دلایل به سازمان اوقاف و امور خیریه ارسال
نمایند. سازمان اوقاف ضمن مطلعنمودن متصرف یا متصرفین این موقوفات که با انتخاب
وزیر نظر نماینده ولی فقیه در سازمان یاد شده تشکیل میشود ارجاع میکند، کمیسیون
مذکورنظر خود را در مورد جواز شرعی فروش یا تبدیل رقبات، با توجه به اسناد و
مدارک ارایه شده اداره اوقاف و متولی ذی ربط و همچنین اشخاص ذی نفعدر موقوفه
اعلام مینماید. در صورتی که تبدیل و فروش رقبه موقوفه به نظر کمیسیون با مجوز
شرعی انجام شده باشد معامله تأیید میشود و در غیراین صورت نظر نماینده ولی فقیه
و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه دایر بر بطلان سند فروش یا تبدیل موقوفه
همزمان به سازمان ثبت اسناد واملاک کشور و متصرف یا متصرفین به بطلان سند در
سوابق ثبتی و دفاتر مربوط ثبت و صدور سند جدید به نام موقوفه اقدام خواهند نمود.
در هرصورت این تصمیم قابل اعتراض در مراجع صالح قضایی خواهد بود.
2- در ماده (3) آییننامه عبارت «ظرف سی (30) روز از تاریخ ابلاغ نظریه اوقاف» به
«ظرف سی (30) روز از تاریخ رؤیت نامه اوقاف» اصلاح میشود.
3- تبصرهای به شرح زیر به ماده (3) آییننامه الحاق میشود:
تبصره - در مواردی که در اجرای این قانون از زارعان صاحب نسق خلع ید میگردد در
صورت تقاضای زارعان، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ازاراضی مستعد کشاورزی موجود در
منطقه و در صورت نبودن اراضی قابل واگذاری در منطقه، از اراضی سایر مناطق، با
رعایت قوانین و مقررات جارینسبت به واگذاری اراضی به آنان با رعایت اولویت اقدام
نمایند.
4- بند (ب) ماده (5) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود:
ب - هرگاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زارعان مربوط
واگذار شده باشد، برای ابطال اسناد یا تأیید فروش آن به همانترتیبی که در ماده
(2) اصلاحی این آییننامه آمده است عمل خواهد شد.
5- ماده (6) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود.
ماده 6- پس از انجام موارد مندرج در بندهای (الف) و (ب) ماده (5)، ادارات اوقاف
نسبت به موقوفات تصرف شده و متولیان نسبت به موقوفات تحتتولید خود مطابق مفاد این
آییننامه با متصرفان و زارعان، سند اجاره تنظیم مینمایند. مبلغ اجاره بها متناسب
با مورد اجاره و با رعایت ارزش حقوقاکتسابی متصرفان و زارعان طبق نظر کارشناس
رسمی یا خبره محلی تعیین میشود.
6- تبصره (4) ماده (6) آییننامه به شرح زیر اصلاح میشود:
تبصره 4- در صورتی که موقوفات مزروعی موضوع این آییننامه در محدوده خدمات شهری
قرار گرفته و کاربری زراعی آن تغییر یافته یا قابل تغییر باشدقبل از هرگونه اقدام
در مورد تفکیک و واگذاری آن اراضی باید حقوق مکتسبه زارعان صاحب نسق با نظر
کارشناس مرضی الطرفین و یا کارشناسانمنتخب ادارات اوقاف و یا متولیان (حسب مورد)
و زارع صاحب نسق به وسیله ادارات اوقاف و امور خیریه و یا متولیان شناسایی و به
نحو مناسبیتأمین و تأدیه گردد. در صورت عدم توافق و تراضی در شناسایی و تقویم
حقوق مکتسبه، به درخواست هر یک از طرفین، موضوع توسط مراجع قضاییذی صلاح مورد
رسیدگی قرار گرفته و حقوق مکتسبه زارعان برابر نظر دادگاه پرداخت میشود.
ادارات اوقاف و متولیان مکلفند در واگذاری اراضی تغییر کاربری داده شده، در صورت
تقاضای زارع صاحب به هر یک از افراد صاحب نسق برای اجارهیک قطعه از حداقل تفکیکی
از همان اراضی اولویت قائل شوند.
7- متن زیر بعنوان تبصرههای (4) و (5) به ماده (7) آییننامه الحاق میشود:
تبصره 4- به منظور ترویج فرهنگ احیاء و بهره وری از موقوفات و تشویق زارعان به
ادامه کشت و زرع بر روی اراضی موقوفه و تسهیل عملیات زراعیآنان، بانکها و سایر
مؤسسات مالی - اعتباری، با رعایت مقررات مربوط ترتیبی اتخاذ نمایند تا تسهیلات
مالی لازم به زارعان صاحب نسق موقوفاعطاء گردد. به نحوی که اعطای تسهیلات بانکی
به این زارعان بدون توثیق و ترهین عرصه و صرفاً با استفاده از سند اعیانی، اخذ
سفته، تضمینهایزنجیرهای زارعان از یکدیگر و یا توثیق منافع واگذار شده از طریق
اجاره و حقوق مکتسبه مترتب بر آن امکانپذیر باشد.
در مواردی که بانکها بابت تسهیلات اعطایی به زارعان با توثیق سند اعیانی و حقوق
مکتسبه نظر به تأمین مطالبات لاوصول خود از محل منفعتاعیانی و حقوق مکتسبه مرتبط
با اراضی موقوفه داشته باشند، ادارات اوقاف و متولیان، بانکها و مؤسسات اعتباری یا
اشخاصی که توسط آنان معرفیمیشوند را در اسناد اجاره جایگزین زارع بدهکار
مینمایند.
تبصره 5- به منظور رفاه زارعان صاحب نسق و فراهم نمودن زمینه فعالیت بیشتر در
اراضی موقوفه، ادارات اوقاف و امور خیریه و متولیان حسب مورد،مدت اجاره زارعان را
در سال معین مینمایند و در ضمن عقد اجاره شرط نمایند که در پایان مدت مزبور عقد
اجاره با زارع مزبور و یا قائم مقام قانونیوی براساس اجاره بهایی که با نظر
کارشناس رسمی و یا خبره محلی با در نظر گرفتن حقوق مکتسبه زارع تعیین میگردد،
تجدید خواهد شد. در مواردخاص آنگاه که مصلحت وقف یا شرایط خاص دیگر اقتضا نکند
افزایش مدت اجاره موقوفه برای بیش از ده سال با جلب نظر ریاست سازمان اوقاف وامور
خیریه امکانپذیر میباشد.
8- ماده (8) آییننامه و تبصره آن به شرح زیر اصلاح میگردد:
ماده 8- احداث هر گونه اعیانی و باغ در اراضی نسق زارعان موقوفه توسط این زارعان
با اخذ مجوز از سایر مراجع قانونی ذی ربط و بدون پرداختپذیره مجاز میباشد.
مستأجرین میتوانند نسبت به ثبت اعیانهایی مستحدث از طریق ادارات ثبت اسناد و
املاک اقدام نمایند و سند مالکیت دریافتدارند. ایجاد، توثیق و ترهین اینگونه
اعیانها مجاز بوده و نیاز به اعلام موافقت جداگانه ادارات اوقاف و امور خیریه و یا
متولیان ندارد.
معاون اول رییس جمهور - محمدرضا عارف