آیین نامه اجرایی تبصره ماده (6) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا
آییننامه اجرایی تبصره ماده (6) قانون نحوه
جلوگیری از آلودگی هوا
شماره : .15143ت24499ه
تاریخ : 1381.04.05
سازمان حفاظت محیط زیست - وزارت کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1381.3.22 بنا به پیشنهاد مشترک وزارت کشور، سازمان
حفاظت محیطزیست و نیروی انتظامیجمهوری اسلامی ایران موضوع نامه شماره
5027.1.6.61 مورخ 1380.1.26 وزارتکشور و به استناد ماده (6) قانون نحوه جلوگیری
از آلودگی هوا - مصوب 1374- آییننامه اجرایی تبصره ماده (6)قانون یادشده را به
شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه اجرایی تبصره ماده (6) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا
فصل اول - کلیات
ماده 1 - در این آییننامه عبارات و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار
میروند:
الف - محدوده ممنوعه تردد : محدوده جغرافیایی داخل شهری است که عبور و مرور برای
تمام یا برخی ازوسایل نقلیه در آن ممنوع است.
ب - ساعات ممنوعه تردد: ساعاتی از شبانه روز است که عبور و مرور تمام یا برخی از
وسایل نقلیه در آنساعات ممنوع است.
ج - وسایل نقلیه عمومی: وسایل نقلیهای که در مالکیت یا در اختیار یا نظارت مراجع
دولتی یا عمومیبوده و درشبکه حمل و نقل عمومیشهری به کار گرفته میشود.
د- خودروهای آزاد: خودروهایی هستند که بدون نیاز به مجوز، مجاز به حرکت در محدوده
میباشند و شاملخودروهای امدادی(پلیس، آتش نشانی، آمبولانس و ...)، اتوبوسهای
شرکت واحد اتوبوسرانی، تاکسیهای پلاکنارنجی و تاکسیهای خطی فقط در مسیر تعیین
شده میباشند.
ه - خودروهای مجاز: خودروهایی هستند که در صورت داشتن مجوز، مجاز به حرکت در
محدوده میباشند.
فصل دوم - نحوه اعمال محدودیت و صدور مجوز تردد و چگونگی نظارت
بر اجرای محدودیتها
ماده 2 - شهرهای مشمول محدودیت یا ممنوعیت تردد وسایل نقلیه موضوع این آییننامه
در نقاطی که بنا بهاعلام سازمان حفاظت محیط زیست، آلودگی هوا ناشی از تردد وسایل
نقلیه موتوری بیش از حد مجاز بوده و سهموسایل نقلیه موتوری و تردد شهری در آلودگی
هوای آنها بیش از سایر منابع آلوده کننده باشد، به پیشنهاد سازمانحفاظت محیط زیست
یا شهرداریهای مربوط یا نیروی انتظامیو تصویب شورای هماهنگی ترافیک استان
مربوطتعیین میشوند.
تبصره 1 - وزیر کشور به عنوان نماینده ویژه رییس جمهور برای تعیین ساعات و محدوده
ممنوعه تردد و نیزوسایل نقلیه مجاز موضوع تبصره ماده(6) قانون جلوگیری از آلودگی
هوا تعیین میشود.
تبصره 2 - هرگونه سیاستگذاری و اتخاذ تصمیم در خصوص تعیین محدوده، ساعات ممنوعیت،
تعداد و نوعخودروهای آزاد و مجاز، مدت اعتبار و نوع مجوز تردد و امثال آن در
تهران بنا به پیشنهاد شورایعالی هماهنگیترافیک شهرهای کشور و تصویب وزیر کشور و
در شهرهای دیگر به پیشنهاد شورای هماهنگی ترافیک استان وتصویب وزیر کشور، تعیین
میگردد.
تبصره 3- اعمال هرگونه ممنوعیت و محدودیت تردد باید همزمان با پیش بینی تسهیلات
حمل و نقلعمومیلازم برای مردم در آن محدوده باشد.
ماده 3 - عبور و مرور وسایل نقلیه مجاز در محدوده و ساعات ممنوعه که مطابق
تبصرههای ماده(2) تعیینمیشود منوط به اخذ مجوز تردد از شهرداری مربوط است.
تبصره - بهای مجوزهای صادره، توسط سازمان حمل و نقل ترافیک تعیین میشود.
ماده 4- در مواقع اضطراری موضوع ماده (7) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا -
مصوب 1372-مجوزهای تردد صادر شده پس از اطلاع از طریق رسانههای همگانی، به
گونهای که اعلام خواهد شد، به طور موقتاز درجه اعتبار ساقط میشوند.
ماده 5 - شهرداریهای کشور مکلف هستند از طریق انتشار آگهی در رسانههای همگانی،
مردم را ازمحدودهها و ساعات ممنوعه تردد آگاه نمایند و با نصب تابلوهای ویژه با
هماهنگی اداره راهنمایی و رانندگی نیرویانتظامیجمهوری اسلامی ایران در مبادی
ورودی محدوده ممنوعه، هشدارهای لازم را به عموم افراد بدهند.
ماده 6 - نیروی انتظامیموظف است با نصب تابلو عبور ممنوع در مبادی ورودی به
محدوده ممنوعه، از ترددوسایل نقلیه فاقد مجوز موضوع ماده (3) این آییننامه در
ساعات و محدوده ممنوعه مورد نظر جلوگیری کند و بامتخلفین برابر مقررات مربوط
رفتار نماید، همچنین موارد استثنا را بر روی تابلوهای نصب شده، اعلام کند.
فصل سوم - ساماندهی حمل و نقل شهری
ماده 7 - به منظور کاهش تعداد و طول سفرهای روزانه شهری، کاهش مراجعات حضوری به
دستگاههایاجرایی، کاهش شلوغی و تراکم ترافیک و ترویج فرهنگ استفاده از وسایل حمل
و نقل همگانی در شهرهای بزرگکشور، شورایعالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور موظف
است با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزیکشور و سایر وزارتخانهها و سازمانها
به تناسب موضوع، راهکارهای مناسب را در جهت غیر متمرکز کردنخدمات اداری و بانکی
در امور غیر ستادی، توزیع ساعات شروع و اتمام کار (مدارس، ادارات، بانکها، بازار
وغیره)، تفویض اختیار امور قابل واگذاری به ادارات تابعه، هدایت شهرداریها به
ایجاد مجتمعهای خدمات محلهو مناطق شهری و افزایش تعداد شعب ادارات و ارگانهای
جاذب سفر به تناسب نیاز جمعیت شهرها و نظایر آن راتدوین و تصویب نماید
همچنین به منظور کاهش آلودگی هوا ناشی از تردد وسایل نقلیه موتوری و تقلیل سفرهای
غیر ضرور شهری باهماهنگی وزارت پست و تلگراف و تلفن ترتیبی اتخاذ کند تا کلیه
دستگاههای دولتی و مؤسسات عمومیبه ویژهارایه دهندگان خدمات عمومی، به طور
سالانه درصدی از مراجعات حضوری ارباب رجوع خود را با استفاده ازشبکه پست، پست
بانک، مخابرات، شبکه اطلاع رسانی الکترونیکی و جایگزین اطلاع رسانی و به کارگیری
شیوهمکاتبه به جای مراجعه، پاسخگویی کنند.
تبصره - میزان کاهش مراجعات و فهرست انواع خدمات قابل ارایه از راههای یادشده، در
هر سال به پیشنهادشورایعالی هماهنگی ترافیک و با هماهنگی دستگاههای ذیربط تهیه
و به تصویب شورایعالی اداری میرسد.
ماده 8 - به منظور افزایش ظرفیت ناوگان حمل و نقل داخل شهری، دولت سالانه تسهیلات
مناسب را دراختیار وزارت کشور (شرکتها و سازمانهای اتوبوسرانی و حمل و نقل
ریلی شهری) قرار میدهد تا با استفاده از آنتسهیلات، به ظرفیت موجود ناوگان اضافه
شود.
شهرداریهای کشور مکلف هستند تا رسیدن به ظرفیت مطلوب سالانه حداقل ده درصد (10%)
به مجموعظرفیت ناوگان موجود اضافه نمایند.
وزارت صنایع و معادن مکلف است به منظور پاسخگویی به نیاز ناوگان حمل و نقل شهری،
افزایش ظرفیتتولیدات خود را در زمینه وسایل نقلیه عمومیدر اولویت قرار دهد.
ماده 9 - به منظور اعمال سیاستهای هماهنگ، تعیین خط مشی لازم، هدایت و نظارت بر
تغییر سوختخودروها از فرآوردههای نفتی آلاینده به گاز طبیعی و دیگر سوختهای
نوین، شورایعالی هماهنگی ترافیکشهرهای کشور با همکاری ارگانهای مرتبط اقدامهای
لازم را معمول خواهند نمود.
تبصره- در جلسات شورایعالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشورکه موضوع هدایت و نظارت بر
تغییرسوخت خودروها از فرآوردههای نفتی و آلاینده به گاز طبیعی و دیگر سوختهای
نوین مطرح است از نمایندهوزارت نفت با حق رأی دعوت به عمل آید.
ماده 10 - به منظور کاهش آلودگی هوا در تهران و شهرهای بزرگ، دستگاههای اجرایی،
شهرداریها،نیروهای نظامیو انتظامی موظفند نسبت به تبدیل به گاز سوز نمودن
(گازطبیعی) تدریجی وسایل نقلیه تحت اختیارخود، براساس زمانبندی مشخص اقدام
نمایند.
سازمان حفاظت محیط زیست کشور موظف است گزارش سالانه عملکرد دستگاهها را به دولت
گزارش نماید.
این اقدام در مورد نیروهای مسلح با هماهنگی و موافقت ستاد کل نیروهای مسلح انجام
میشود.
ماده 11 - وزارت نفت مکلف است به منظور به حداقل رساندن آلودگی ناشی از سوختهای
فسیلی نسبت بهتولید و عرضه گازوئیل با استاندارد بینالمللی به کمتر از PPM 500
(گوگرد)، در حد نیاز اقدام نماید.
تبصره - سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است برای به اجرا درآمدن مفاد
این ماده اعتبارات لازمرا در بودجه سالانه کشور پیش بینی نماید.
ماده 12 - سازمان صدا و سیما مکلف است با همکاری دستگاههای ذیربط،
برنامههایرا در راستاینمایاندن مزایای تغییر سوخت مصرفی وسایل نقلیه از نظر
اقتصادی و زیست محیطی، همچنین برنامههای آموزشیمتضمن ملاحظات ایمنی مربوط به
گازسوز شدن را از طریق صدا و سیما، به عموم مردم ارایه نماید.
ماده 13 - مؤسسه تحقیقات و استانداردهای صنعتی ایران مکلف است بررسیهای لازم در
مورد تدویناستانداردهای ایمنی گاز سوز کردن وسایل نقلیه را انجام و نتیجه جهت
اجرا به مراجع ذیربط ارایه نماید.
مراجع ذیربط در تولید و اصلاح سیستم سوخت وسایل نقلیه موظف به رعایت استاندارد
مزبور میباشند.
ماده 14 - از تاریخ لازم الاجرا شدن این تصویبنامه، صدور مجوز سرمایهگذاری جدید
و یا توسعه واحدهایتولیدی موتورهای دو زمانه ممنوع و وزارت صنایع و معادن موظف
است تمامیتولید کنندگان داخلی موتورسیکلتهای یادشده را مکلف نماید حداکثر تا دو
سال از زمان لازم الاجرا شدن این آییننامه، تولید خود را بااستانداردهای زیست
محیطی تطبیق و نوع موتور چهار زمانه را جایگزین نمایند.
تبصره- تردد موتورهای دو زمانه پس از دو سال از لازم الاجرا شدن این تصویبنامه در
هفت شهر بزرگ کشورممنوع است.
ماده 15- از تاریخ لازمالاجرا شدن این آییننامه، واردات موتور سیکلتهای دو
زمانه ممنوع است.
محمدرضا عارف - معاون اول رییس جمهور
جلوگیری از آلودگی هوا
شماره : .15143ت24499ه
تاریخ : 1381.04.05
سازمان حفاظت محیط زیست - وزارت کشور
هیأت وزیران در جلسه مورخ 1381.3.22 بنا به پیشنهاد مشترک وزارت کشور، سازمان
حفاظت محیطزیست و نیروی انتظامیجمهوری اسلامی ایران موضوع نامه شماره
5027.1.6.61 مورخ 1380.1.26 وزارتکشور و به استناد ماده (6) قانون نحوه جلوگیری
از آلودگی هوا - مصوب 1374- آییننامه اجرایی تبصره ماده (6)قانون یادشده را به
شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه اجرایی تبصره ماده (6) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا
فصل اول - کلیات
ماده 1 - در این آییننامه عبارات و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار
میروند:
الف - محدوده ممنوعه تردد : محدوده جغرافیایی داخل شهری است که عبور و مرور برای
تمام یا برخی ازوسایل نقلیه در آن ممنوع است.
ب - ساعات ممنوعه تردد: ساعاتی از شبانه روز است که عبور و مرور تمام یا برخی از
وسایل نقلیه در آنساعات ممنوع است.
ج - وسایل نقلیه عمومی: وسایل نقلیهای که در مالکیت یا در اختیار یا نظارت مراجع
دولتی یا عمومیبوده و درشبکه حمل و نقل عمومیشهری به کار گرفته میشود.
د- خودروهای آزاد: خودروهایی هستند که بدون نیاز به مجوز، مجاز به حرکت در محدوده
میباشند و شاملخودروهای امدادی(پلیس، آتش نشانی، آمبولانس و ...)، اتوبوسهای
شرکت واحد اتوبوسرانی، تاکسیهای پلاکنارنجی و تاکسیهای خطی فقط در مسیر تعیین
شده میباشند.
ه - خودروهای مجاز: خودروهایی هستند که در صورت داشتن مجوز، مجاز به حرکت در
محدوده میباشند.
فصل دوم - نحوه اعمال محدودیت و صدور مجوز تردد و چگونگی نظارت
بر اجرای محدودیتها
ماده 2 - شهرهای مشمول محدودیت یا ممنوعیت تردد وسایل نقلیه موضوع این آییننامه
در نقاطی که بنا بهاعلام سازمان حفاظت محیط زیست، آلودگی هوا ناشی از تردد وسایل
نقلیه موتوری بیش از حد مجاز بوده و سهموسایل نقلیه موتوری و تردد شهری در آلودگی
هوای آنها بیش از سایر منابع آلوده کننده باشد، به پیشنهاد سازمانحفاظت محیط زیست
یا شهرداریهای مربوط یا نیروی انتظامیو تصویب شورای هماهنگی ترافیک استان
مربوطتعیین میشوند.
تبصره 1 - وزیر کشور به عنوان نماینده ویژه رییس جمهور برای تعیین ساعات و محدوده
ممنوعه تردد و نیزوسایل نقلیه مجاز موضوع تبصره ماده(6) قانون جلوگیری از آلودگی
هوا تعیین میشود.
تبصره 2 - هرگونه سیاستگذاری و اتخاذ تصمیم در خصوص تعیین محدوده، ساعات ممنوعیت،
تعداد و نوعخودروهای آزاد و مجاز، مدت اعتبار و نوع مجوز تردد و امثال آن در
تهران بنا به پیشنهاد شورایعالی هماهنگیترافیک شهرهای کشور و تصویب وزیر کشور و
در شهرهای دیگر به پیشنهاد شورای هماهنگی ترافیک استان وتصویب وزیر کشور، تعیین
میگردد.
تبصره 3- اعمال هرگونه ممنوعیت و محدودیت تردد باید همزمان با پیش بینی تسهیلات
حمل و نقلعمومیلازم برای مردم در آن محدوده باشد.
ماده 3 - عبور و مرور وسایل نقلیه مجاز در محدوده و ساعات ممنوعه که مطابق
تبصرههای ماده(2) تعیینمیشود منوط به اخذ مجوز تردد از شهرداری مربوط است.
تبصره - بهای مجوزهای صادره، توسط سازمان حمل و نقل ترافیک تعیین میشود.
ماده 4- در مواقع اضطراری موضوع ماده (7) قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا -
مصوب 1372-مجوزهای تردد صادر شده پس از اطلاع از طریق رسانههای همگانی، به
گونهای که اعلام خواهد شد، به طور موقتاز درجه اعتبار ساقط میشوند.
ماده 5 - شهرداریهای کشور مکلف هستند از طریق انتشار آگهی در رسانههای همگانی،
مردم را ازمحدودهها و ساعات ممنوعه تردد آگاه نمایند و با نصب تابلوهای ویژه با
هماهنگی اداره راهنمایی و رانندگی نیرویانتظامیجمهوری اسلامی ایران در مبادی
ورودی محدوده ممنوعه، هشدارهای لازم را به عموم افراد بدهند.
ماده 6 - نیروی انتظامیموظف است با نصب تابلو عبور ممنوع در مبادی ورودی به
محدوده ممنوعه، از ترددوسایل نقلیه فاقد مجوز موضوع ماده (3) این آییننامه در
ساعات و محدوده ممنوعه مورد نظر جلوگیری کند و بامتخلفین برابر مقررات مربوط
رفتار نماید، همچنین موارد استثنا را بر روی تابلوهای نصب شده، اعلام کند.
فصل سوم - ساماندهی حمل و نقل شهری
ماده 7 - به منظور کاهش تعداد و طول سفرهای روزانه شهری، کاهش مراجعات حضوری به
دستگاههایاجرایی، کاهش شلوغی و تراکم ترافیک و ترویج فرهنگ استفاده از وسایل حمل
و نقل همگانی در شهرهای بزرگکشور، شورایعالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور موظف
است با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزیکشور و سایر وزارتخانهها و سازمانها
به تناسب موضوع، راهکارهای مناسب را در جهت غیر متمرکز کردنخدمات اداری و بانکی
در امور غیر ستادی، توزیع ساعات شروع و اتمام کار (مدارس، ادارات، بانکها، بازار
وغیره)، تفویض اختیار امور قابل واگذاری به ادارات تابعه، هدایت شهرداریها به
ایجاد مجتمعهای خدمات محلهو مناطق شهری و افزایش تعداد شعب ادارات و ارگانهای
جاذب سفر به تناسب نیاز جمعیت شهرها و نظایر آن راتدوین و تصویب نماید
همچنین به منظور کاهش آلودگی هوا ناشی از تردد وسایل نقلیه موتوری و تقلیل سفرهای
غیر ضرور شهری باهماهنگی وزارت پست و تلگراف و تلفن ترتیبی اتخاذ کند تا کلیه
دستگاههای دولتی و مؤسسات عمومیبه ویژهارایه دهندگان خدمات عمومی، به طور
سالانه درصدی از مراجعات حضوری ارباب رجوع خود را با استفاده ازشبکه پست، پست
بانک، مخابرات، شبکه اطلاع رسانی الکترونیکی و جایگزین اطلاع رسانی و به کارگیری
شیوهمکاتبه به جای مراجعه، پاسخگویی کنند.
تبصره - میزان کاهش مراجعات و فهرست انواع خدمات قابل ارایه از راههای یادشده، در
هر سال به پیشنهادشورایعالی هماهنگی ترافیک و با هماهنگی دستگاههای ذیربط تهیه
و به تصویب شورایعالی اداری میرسد.
ماده 8 - به منظور افزایش ظرفیت ناوگان حمل و نقل داخل شهری، دولت سالانه تسهیلات
مناسب را دراختیار وزارت کشور (شرکتها و سازمانهای اتوبوسرانی و حمل و نقل
ریلی شهری) قرار میدهد تا با استفاده از آنتسهیلات، به ظرفیت موجود ناوگان اضافه
شود.
شهرداریهای کشور مکلف هستند تا رسیدن به ظرفیت مطلوب سالانه حداقل ده درصد (10%)
به مجموعظرفیت ناوگان موجود اضافه نمایند.
وزارت صنایع و معادن مکلف است به منظور پاسخگویی به نیاز ناوگان حمل و نقل شهری،
افزایش ظرفیتتولیدات خود را در زمینه وسایل نقلیه عمومیدر اولویت قرار دهد.
ماده 9 - به منظور اعمال سیاستهای هماهنگ، تعیین خط مشی لازم، هدایت و نظارت بر
تغییر سوختخودروها از فرآوردههای نفتی آلاینده به گاز طبیعی و دیگر سوختهای
نوین، شورایعالی هماهنگی ترافیکشهرهای کشور با همکاری ارگانهای مرتبط اقدامهای
لازم را معمول خواهند نمود.
تبصره- در جلسات شورایعالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشورکه موضوع هدایت و نظارت بر
تغییرسوخت خودروها از فرآوردههای نفتی و آلاینده به گاز طبیعی و دیگر سوختهای
نوین مطرح است از نمایندهوزارت نفت با حق رأی دعوت به عمل آید.
ماده 10 - به منظور کاهش آلودگی هوا در تهران و شهرهای بزرگ، دستگاههای اجرایی،
شهرداریها،نیروهای نظامیو انتظامی موظفند نسبت به تبدیل به گاز سوز نمودن
(گازطبیعی) تدریجی وسایل نقلیه تحت اختیارخود، براساس زمانبندی مشخص اقدام
نمایند.
سازمان حفاظت محیط زیست کشور موظف است گزارش سالانه عملکرد دستگاهها را به دولت
گزارش نماید.
این اقدام در مورد نیروهای مسلح با هماهنگی و موافقت ستاد کل نیروهای مسلح انجام
میشود.
ماده 11 - وزارت نفت مکلف است به منظور به حداقل رساندن آلودگی ناشی از سوختهای
فسیلی نسبت بهتولید و عرضه گازوئیل با استاندارد بینالمللی به کمتر از PPM 500
(گوگرد)، در حد نیاز اقدام نماید.
تبصره - سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظف است برای به اجرا درآمدن مفاد
این ماده اعتبارات لازمرا در بودجه سالانه کشور پیش بینی نماید.
ماده 12 - سازمان صدا و سیما مکلف است با همکاری دستگاههای ذیربط،
برنامههایرا در راستاینمایاندن مزایای تغییر سوخت مصرفی وسایل نقلیه از نظر
اقتصادی و زیست محیطی، همچنین برنامههای آموزشیمتضمن ملاحظات ایمنی مربوط به
گازسوز شدن را از طریق صدا و سیما، به عموم مردم ارایه نماید.
ماده 13 - مؤسسه تحقیقات و استانداردهای صنعتی ایران مکلف است بررسیهای لازم در
مورد تدویناستانداردهای ایمنی گاز سوز کردن وسایل نقلیه را انجام و نتیجه جهت
اجرا به مراجع ذیربط ارایه نماید.
مراجع ذیربط در تولید و اصلاح سیستم سوخت وسایل نقلیه موظف به رعایت استاندارد
مزبور میباشند.
ماده 14 - از تاریخ لازم الاجرا شدن این تصویبنامه، صدور مجوز سرمایهگذاری جدید
و یا توسعه واحدهایتولیدی موتورهای دو زمانه ممنوع و وزارت صنایع و معادن موظف
است تمامیتولید کنندگان داخلی موتورسیکلتهای یادشده را مکلف نماید حداکثر تا دو
سال از زمان لازم الاجرا شدن این آییننامه، تولید خود را بااستانداردهای زیست
محیطی تطبیق و نوع موتور چهار زمانه را جایگزین نمایند.
تبصره- تردد موتورهای دو زمانه پس از دو سال از لازم الاجرا شدن این تصویبنامه در
هفت شهر بزرگ کشورممنوع است.
ماده 15- از تاریخ لازمالاجرا شدن این آییننامه، واردات موتور سیکلتهای دو
زمانه ممنوع است.
محمدرضا عارف - معاون اول رییس جمهور