آیین نامه اجرایی قانون مطبوعات مصوب 1364 و اصلاحات بعدی آن

آیین‌نامه اجرایی قانون مطبوعات مصوب 1364 و اصلاحات بعدی آن

‌شماره : .32187ت23037‌ه‍

‌تاریخ : 1381.07.06
‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
‌هیأت وزیران در جلسه مورخ 17 1381.6. بنا به پیشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
و به استناد ماده(47) اصلاحی قانون مطبوعات مصوب 1379،‌آیین‌نامه اجرایی قانون
مطبوعات مصوب 1364 و اصلاحات‌بعدی آن را به شرح زیر تصویب نمود:

‌آیین‌نامه اجرایی قانون مطبوعات، مصوب 1364 و اصلاحات بعدی آن
‌فصل اول - تعریف و مشخصات مطبوعات
‌ماده 1- ‌مطبوعات به لحاظ زمان انتشار منظم می‌توانند با یکی از فواصل زمانی زیر
منتشر شوند: روزی یکبار(‌ روزنامه) - هفته‌ای یکبار (‌هفته نامه) - دو هفته یکبار
- ماهی یکبار (‌ماهنامه) - دو ماه یکبار - سه ماه یکبار(‌ فصلنامه) - شش ماه یکبار
- سالی یکبار (‌سالنامه).
‌تبصره 1- نشریه الکترونیکی، نشریه‌ای است که در محیط دیجی‌تال با همان صورت،
شرایط و ظواهر یک‌نشریه چاپی و طی فرآیند فعالیت مرسوم روزنامه نگاری و تحریریه‌ای
تولید و به طور منظم و با نام ثابت و تاریخ و‌شماره ردیف معینی در یک یا چند زمینه
سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تولید و منتشرمی شود.
‌تبصره 2 - نسخه دیجی‌تال نشریات چاپی دارای مجوز نیازبه اخذ مجوز جداگانه ندارد.
‌ماده 2 - ‌در نامگذاری نشریه باید از کلماتی استفاده شود که با نشریات موجود و یا
با نشریاتی که به طور موقت‌یا دایم تعطیل شده‌اند اشتباه نشود و موجب تداعی نام
آنها نباشد.
‌همچنین نام نشریه نباید از کلمات نامأنوس باشد و یا ایجاد شبهه وابستگی به
سازمانهای دولتی بنماید.
‌در صورت بروز هرگونه اختلاف مرجع تشخیص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد بود.
‌ماده 3- انتخاب روشهایی غیر از موارد ذکر شده در ماده (1) قانون مطبوعات باید
متناسب با رسالت‌مطبوعات باشد.
‌ماده 4 - انتشار فوق‌العاده - ویژه‌نامه و دیگر ضمایم با همان نام نشریه و منطبق
با سایر مشخصات مندرج در‌پروانه انتشار با رعایت سایر ضوابط قانون مطبوعات مجاز
می‌باشد.
‌تبصره 1- چاپ هرگونه آگهی نامه به شکل نشریه توسط کانون‌های تبلیغاتی ممنوع است.
‌تبصره 2 - ‌چاپ و انتشار ویژه نامه‌های محلی توسط روزنامه‌های سراسری در صورتی
مجاز است که حجم‌آگهی‌های آن از سی درصد (30%) صفحات ویژه نامه بیشتر نباشد.
‌ماده 5- ترجمه تمام یا قسمتی از مطالب مطبوعات دارای پروانه انتشار و انتشار منظم
آن به طور جداگانه با‌رعایت سایر مشخصات مندرج در پروانه انتشار از جانب صاحب
نشریه بلامانع می‌باشد.
‌ماده 6 - تکثیر مطبوعات موجود به همان زبان و شکلی که چاپ شده، از طریق چاپ افست
یا عکسبرداری یا‌طرق مشابه بدون اجازه صاحب امتیاز ممنوع می‌باشد.
‌ماده 7 - مطالب نشریه باید مطابق و متناسب با روشهای مندرج در پروانه انتشار باشد
و نشریه مجاز به درج‌مطالب و مقالات خارج از روشهای مذکور که بر خط مشی کلی نشریه
تأثیر بگذارد، نمی‌باشد.
‌ماده 8 - روزنامه‌ها و هفته نامه‌های محلی موظفند ضمن رعایت ماده (2)‌قانون
مطبوعات و متناسب با روش‌درخواستی، مطالبی پیرامون مسائل اجتماعی و فرهنگی محل
انتشار نشریه جهت بالابردن سطح آگاهیهای مردم‌درج نمایند.
‌ماده 9 - نقل مطالب از مطبوعات و احزاب و گروههای منحرف و مخالف اسلام (‌داخلی و
خارجی) به منظور‌تحقیق، نقد و رد مطالب در صورتی که تبلیغ محسوب نشود، بلامانع
است.
‌تبصره 1- درج شایعات به نحوی که اصل مطلب کذب باشد و به قصد تشویش اذهان عمومی
صورت گرفته‌باشد ممنوع است.
‌تبصره 2- ‌نقدهای علمی از شمول بند (12) الحاقی ماده (6) قانون مطبوعات مستثنا
است.
‌ماده 10- ‌تغییر نام، روش و ترتیب انتشار نشریه بدون اطلاع و تصویب هیأت نظارت بر
مطبوعات ممنوع‌می‌باشد، تغییر در سایر موارد با تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
بلامانع است.
‌تبصره - هیأت نظارت بر مطبوعات حداکثر ظرف سه ماه به تقاضای تغییر وضعیت رسیدگی و
اعلام‌نظرکند در‌صورت انقضای مهلت مقرر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف است
درخواست‌های مزبور را بررسی و‌مراتب تأیید یا رد تقاضا را به نشریه اعلام نماید.
‌تبدیل ترتیب انتشار روزنامه از مفاد این تبصره مستثنا است.
‌ماده 11- نشریه اجاره‌ای به نشریه‌ای اطلاق می‌شود که صاحب امتیاز و مدیر مسؤول
آن به موجب‌اجاره‌نامه‌ای اختیارات قانونی خود را در قبال دریافت وجه به فرد یا
مؤسسه‌ای واگذار می‌نماید.

‌فصل دوم - شرایط صدور پروانه و مجوز انتشار نشریه
‌ماده 12 - متقاضیان پروانه انتشار نشریه می‌بایست تقاضا نامه خود را به همراه
نمونه تکمیل شده پرسشنامه‌که‌حاوی مشخصات فردی، سوابق اجتماعی - سیاسی - فرهنگی و
شغلی و تعهدات قانونی باشد، به انضمام مدارک‌به شرح زیر در تهران به وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی و در شهرستانها به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌مربوط تحویل
نمایند.
1- چهار قطعه عکس 4×6
2- دو برگ فتوکپی شناسنامه از تمام صفحات
3- یک برگ گواهی عدم سابقه محکومیت کیفری براساس موازین اسلامی که موجب سلب حقوق
اجتماعی‌باشد.
4- یک برگ فتوکپی آخرین مدرک تحصیلی که به تأیید مراکز ذی‌صلاح رسیده باشد.
‌تبصره - تشخیص صلاحیت متقاضیان بر عهده هیأت نظارت بر مطبوعات است.
‌ماده 13 - چنانچه متقاضی پروانه انتشار نشریه شخص حقوقی باشد، تقاضای صدور پروانه
همراه با معرفی‌فرد واجد شرایط به عنوان مدیر مسؤول باید از سوی بالاترین مقام
مسؤول باشد.
‌در صورت موافقت، پروانه انتشار به نام مرکز درخواست کننده صادر خواهد شد.
‌ماده 14 - احزاب، سازمانها، و جمعیت‌های سیاسی و اقلیتهای دینی ایرانی در صورتی
می‌توانند تقاضای‌صدور پروانه انتشار نشریه نمایند که اجازه فعالیت قانونی را دارا
باشند.
‌تبصره - منظور از گروه‌های غیرقانونی، گروه‌هایی هستند که از طریق وزارت کشور
رسماً غیرقانونی اعلام شده‌باشند.
‌ماده 15 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت صدور مجوز انتشار مطبوعات سازمانهای
آزادیبخش‌اسلامی کشورهای دیگر در چارچوب مقررات مربوط به خارجی‌ان مقیم ایران با
استعلام از مراکز ذی‌ربط و اخذ‌مدارک لازم و نیز موافقت وزارت امورخارجه بررسی
لازم را به عمل آورده و پس از موافقت رأساً اقدام می‌نماید.
‌ماده 16 - ‌انتشار نشریه داخلی یک سازمان، مؤسسه و شرکت دولتی یا خصوصی منوط به
کسب مجوز از‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با رعایت ضوابط به شرح زیر می‌باشد:
1- درخواست انتشار نشریه و معرفی مدیر مسؤول پیشنهادی از سوی بالاترین مقام مسؤول
آن مرکز باشد.
2- مطالب و اخبار عمدتاً در ارتباط با اهداف و شرح وظایف مرکز درخواست‌کننده و فقط
برای استفاده کارکنان‌باشد.
3 - از درج هر گونه آگهی بازرگانی پرهیز نمایند.
4- تعداد صفحات از 48 صفحه تجاوز ننماید.
5 - رایگان باشد.
‌تبصره 1 - ‌به یک مرکز و واحدهای تابعه آن فقط اجازه انتشار یک نشریه داخلی داده
می‌شود.
‌تبصره 2 - صدور مجوز انتشار نشریات داخلی سازمانهای دولتی با رعایت سایر قوانین
مربوطه خواهد بود.
‌ماده 17 - عدم رعایت ضوابط مندرج در ماده (2) قانون مطبوعات و این آیین‌نامه از
سوی نشریات داخلی‌یک سازمان، مؤسسه و شرکت دولتی یا خصوصی منجر به صدور تذکر کتبی
و در صورت تکرار تخلف موجب‌ابطال مجوز خواهد شد.
‌ماده 18 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای صاحب امتیاز، پروانه انتشار و برای
مدیر مسؤول، کارت‌مدیر مسؤولی صادر می‌نماید.
‌ماده 19 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می تواند جهت اجرای ماده (11) قانون
مطبوعات، تحقیقات لازم‌را به عمل آورده و در اختیار هیأت نظارت بر مطبوعات قرار
دهد.
‌وزارتخانه‌ها و سازمانهای ذی‌ربط موظفند همکاریهای لازم را به عمل آورند.
‌ماده 20 - ‌متقاضیانی که صلاحیت انتشار نشریه توسط آنان براساس بند (4) و یا
تبصره (5) ماده (9) قانون‌مطبوعات مورد تأیید هیأت نظارت بر مطبوعات قرار نگرفته
است، نمی‌توانند مجددا تقاضای انتشار نشریه نمایند.
‌ماده 21 - ‌تاریخ رسمی ثبت تقاضای پروانه انتشار نشریه زمانی است که کلیه مدارک
مورد نیاز، از سوی‌متقاضی ارایه شده باشد.
‌ماده 22- ‌در صورت فوت صاحب امتیاز وارث قانونی واجد شرایط وی در تقاضای صدور
امتیاز نشریه‌مورث خود حق تقدم دارند، مگر اینکه فاقد شرایط لازم باشند. چنانچه
ورثه در مهلت قانونی مذکور در ماده (16)‌قانون مطبوعات از تقاضای انتقال امتیاز
خودداری کنند و یا پس از صدور امتیاز اقدام به انتشار نشریه ننمایند پروانه‌انتشار
لغو می‌گردد.

‌فصل سوم - تکالیف صاحبان پروانه و مدیران مسؤول مطبوعات
‌ماده 23 - مطبوعاتی که به شکل روزنامه منتشر می‌شوند مکلف به درج نام به طور
کامل، ترتیب و تاریخ‌انتشار، شماره ردیف مسلسل و شماره صفحه در بالای تمام صفحات و
نیز قیمت در صفحه اول می‌باشند.
‌همچنین مطبوعاتی که به شکل مجله منتشر می‌شوند موظف به درج نام بطور کامل، ترتیب
و تاریخ انتشار،‌ شماره ردیف مسلسل، تعداد صفحات و قیمت بر روی جلد و نیز قید
شماره هر صفحه در تمام صفحات می‌باشند.
‌تبصره - ‌اضافه کردن هر گونه کلمه و یا عبارت به نام و یا آرم نشریه به جز آنچه
که در پروانه انتشار و یا مجوز‌چاپ نشریه ذکر شده است ممنوع می‌باشد.
‌ماده 24- هر یک از مطبوعات موظف به داشتن محلی به عنوان دفتر نشریه می‌باشند.
‌صاحب پروانه نشریه موظف است نشانی محل دفتر نشریه را پس از اخذ پروانه انتشار
کتباً به وزارت فرهنگ و‌ارشاد اسلامی اعلام نماید.
‌تبصره 1 - صاحب امتیاز نشریه موظف است در صورت تغییر نشانی محل دفتر نشریه، مراتب
را کتباً به‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و در شهرستانها به اداره کل فرهنگ و ارشاد
اسلامی استان مربوط اطلاع دهد
‌تبصره 2- ‌توزیع نشریه خارج از محدوده جغرافیایی شخص حقوقی (‌صاحب امتیاز)
بلامانع است.
‌ماده 25 - کلیه مکاتبات مطبوعات با امضای صاحب پروانه یا مدیر مسؤول نشریه و شخص
دیگری که قبلاً از‌طرف مدیر مسؤول کتباً معرفی شده باشد معتبر می‌باشد.
‌مکاتبات شخص معرفی شده در مواردی که قانون مطبوعات و آیین‌نامه اجرایی، آن را از
وظایف صاحب پروانه‌و یا مدیر مسؤول شناخته است، اعتبار ندارد.
‌ماده 26 - کلیه مطبوعات موظفند تیراژ خود را طبق نمونه‌ای که حاوی تعداد نسخ چاپ
شده و تعداد نسخ‌برگشتی است، به تفکیک محل توزیع به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
اعلام نمایند .
‌ماده 27 - مدیر مسؤول نشریه موظف است نام چاپخانه طرف قرارداد چاپ نشریه را کتباً
به وزارت فرهنگ و‌ارشاد اسلامی اعلام نماید.
‌ماده 28 - مدیران چاپخانه‌ها می‌بایست همزمان با خروج هر شماره نشریه از چاپخانه
دو نسخه در تهران به‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و در شهرستانها به اداره کل فرهنگ
و ارشاد اسلامی استان مربوط تحویل و برگ‌اعلام وصول دریافت دارند.
‌تبصره - ناشران نشریات داخلی سازمانها و مؤسسات نیز باید دو نسخه از نشریه خود را
به محض انتشار به‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی
استان مربوط تحویل دهند و برگه اعلام وصول‌دریافت دارند.
‌ماده 29 - در صورت لغو پروانه انتشار نشریه با اعلام کتبی از سوی وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی، صاحب‌پروانه موظف است مدارک دریافتی از قبیل پروانه انتشار، کارت
مدیر مسؤولی و کارتهای خبرنگاری را ظرف مدت‌مدت ده روز مسترد نماید.‌با
سوء‌استفاده‌کنندگان از این مدارک برابر قانون رفتار خواهد شد.

‌فصل چهارم - سایر مقررات
‌ماده 30 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بررسی و ارزیابی نشریات (‌تخصصی) از
همکاری مراکز‌ذی‌صلاح استفاده می‌نماید.
‌ماده 31 - ‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سه ماه قبل از اتمام دوره هیأت نظارت بر
مطبوعات، ضمن درج‌آگهی در نشریات کثیرالانتشار، دعوتنامه‌ای به منظور اعلام نامزدی
به مدیران مسؤول مطبوعات ارسال نموده و پس‌از تأیید صلاحیت نامزدها توسط هیأت
موضوع تبصره (4) الحاقی ماده (10) قانون مطبوعات مصوب 1365،‌مجدداً از کلیه مدیران
مسؤول جهت برگزاری انتخابات دعوت می‌نماید.
‌جلسه با حضور اکثریت مطلق مدیران مسؤول رسمیت می‌یابد و اخذ رأی با ورقه و به
صورت مخفی خواهد بود‌و نماینده انتخابی می‌بایست اکثریت مطلق آرای حاضران را بدست
آورد.
‌تبصره 1- چنانچه در مرحله اول اکثریت حاضر نشوند جلسه بعد پس از دو هفته تشکیل و
با رأی اکثریت‌حاضران نسبت به انتخاب نماینده مدیران مسؤول اقدام می‌شود.
‌تبصره 2- ‌هر مدیر مسؤول حتی اگر مدیر مسؤولی چند نشریه را بر عهده داشته باشد
دارای یک رأی خواهد‌بود.
‌تبصره 3- آن گروه از مدیران مسئوولی که یکسال قبل از برگزاری انتخابات حداقل یک
شماره از نشریه خود را‌منتشر کرده باشند و یا پروانه انتشار نشریه شان به دلیل حکم
قطعی دادگاه و یا ماده 16 قانون مطبوعات توسط هیأت‌نظارت بر مطبوعات ابطال نشده
باشد، می‌توانند در انتخابات شرکت کنند.
‌ماده 32 - چنانچه هر یک از اعضای هیأت نظارت بر مطبوعات، وزارت فرهنگ و ارشاد
اسلامی یا سایر‌مراجع رسمی، در مورد موضوع تبصره(8) الحاقی ماده (9) قانون مطبوعات
- مصوب 1379- ادعایی داشته‌باشند، مدارک و مستندات خود را به اطلاع هیأت نظارت بر
مطبوعات می‌رسانند.
‌هیأت یادشده در صورت احراز تخلف، در مورد رفع آن به مدیر مسؤول نشریه اخطار
می‌دهد.
‌در صورت عدم رفع تخلف، موضوع جهت رسیدگی به محاکم دادگستری ارجاع می‌شود.
‌تبصره - متخلف درصورت محکومیت تاپایان مدت محکومیت از فعالیت مطبوعاتی محروم
خواهد بود.
‌ماده 33- ‌فعالیت مطبوعاتی مندرج در تبصره(8) الحاقی ماده (9) قانون مطبوعات -
مصوب 1379-‌شامل فعالیتهای تحریری خواهد بود که جنبه استمرار داشته و در مقابل آن
حق الزحمه ثابت دریافت شود.
‌ماده 34- در کلیه مواردی که هیأت نظارت برمطبوعات،‌اختیار توقیف موقت یا لغو
پروانه نشریات را دارد،‌باید قبل از هرگونه اتخاذ تصمیم موارد تخلف را کتباً به
مدیر مسؤول نشریه با قید حداقل یک هفته مهلت پاسخگویی‌ابلاغ نماید.
‌ماده 35 - جلسات شور و اتخاذ تصمیم هیأت منصفه، بدون حضور رییس دادگاه برگزار
خواهد شد.
‌تبصره - در صورتی که بنا به تصمیم اکثریت اعضای هیأت منصفه حضور رییس دادگاه برای
رسیدگی برخی از‌موارد ضروری باشد رییس دادگاه صرفاً برای همان موضوع در جلسه حاضر
خواهد شد.
‌ماده 36- ‌این آیین‌نامه جایگزین آیین‌نامه اجرایی قانون مطبوعات مصوب اسفند ماه
1364، موضوع‌تصویبنامه شماره .111648ت 49 مورخ 1366.2.5 و کلیه اصلاحات و الحاقات
بعدی آن می‌گردد.
‌محمدرضا عارف - معاون اول رییس‌جمهور